Ouders eerder ondersteunen bij opvoedvragen kan helpen voorkomen dat kinderen en gezinnen zwaardere jeugdhulp nodig hebben. De gemeente Waalwijk wil daarom verder investeren in preventie, opvoedondersteuning en de mentale gezondheid van jongeren én ouders. Dat blijkt uit antwoorden van het college op raadsvragen over mentale gezondheid, opvoeden en jeugdhulp.
Ouders lopen soms vast bij opvoedvragen
Volgens het college signaleren professionals regelmatig dat ouders behoefte hebben aan ondersteuning bij keuzes in de opvoeding. Vaak staat zo'n opvoedvraag niet op zichzelf. Binnen gezinnen kunnen tegelijkertijd financiële problemen, een scheiding, psychische klachten, sociale druk of een beperkt sociaal netwerk spelen.
Het college herkent deels het beeld dat opvoedvragen relatief snel bij specialistische jeugdhulp terechtkomen. Soms maakt een combinatie van problemen de situatie daadwerkelijk complexer. Daarnaast vragen ouders volgens de gemeente soms zelf om specialistische hulp, omdat zij verwachten dat die sneller of beter tot een oplossing leidt. Ook verwachtingen vanuit school of de omgeving kunnen daarbij een rol spelen.
De gemeente ziet mogelijkheden om opvoedvragen eerder en preventiever op te vangen. Gezinscoaches spelen daarbij een belangrijke rol. Zij kijken eerst welke ondersteuning binnen het gezin, het eigen netwerk en bestaande voorzieningen mogelijk is. Steeds vaker lukt het volgens het college om met een gezinscoach te voorkomen dat een zwaardere maatwerkvoorziening nodig is.
Ouders versterken
De gemeente vindt het belangrijk om niet alleen naar het kind te kijken, maar naar het hele gezin en de omgeving waarin een kind opgroeit. Het ondersteunen en versterken van ouders moet daarbij een belangrijke plaats krijgen.
Voorbeelden zijn Buurtgezinnen en SamenOplopen, dat samen met ContourdeTwern wordt aangeboden. Daarnaast wil de gemeente vanuit het programma Samen Redzaam groepsaanbod ontwikkelen waarmee ouders hun opvoedvaardigheden kunnen versterken. Onderlinge ontmoeting en het uitwisselen van ervaringen moeten er ook aan bijdragen dat alledaagse problemen rond opvoeden en opgroeien meer als normaal worden gezien.
Er wordt gedacht aan zowel online preventieve cursussen als fysieke trainingen voor ouders.
Sociale media en prestatiedruk
Ook de mentale gezondheid van jongeren krijgt nadrukkelijk aandacht. Volgens het college wordt die beïnvloed door een combinatie van persoonlijke, sociale en maatschappelijke factoren.
Problematisch gebruik van sociale media en prestatiedruk kunnen het risico op mentale klachten vergroten. Onderzoeken laten volgens het college vooral bij prestatiedruk een duidelijk verband met mentale klachten zien. Tegelijkertijd is er geen eenduidig bewijs dat sociale media en prestatiedruk op zichzelf verantwoordelijk zijn voor een stijging van het gebruik van jeugdhulp.
Die toename hangt volgens de gemeente waarschijnlijk samen met meerdere ontwikkelingen, zoals veranderde maatschappelijke omstandigheden, betere signalering van problemen, de toegankelijkheid van hulp en een grotere vraag naar ondersteuning.
Eerst preventie, maar jeugdhulp blijft beschikbaar
Binnen Samen Redzaam werkt de gemeente met verschillende niveaus van ondersteuning. Het uitgangspunt is problemen waar mogelijk te voorkomen en hulp zo vroeg mogelijk en zo dicht mogelijk bij het gezin aan te bieden.
Preventieve opvoedondersteuning mag juridisch als voorziening vóór individuele jeugdhulp worden aangeboden. Daar zijn wel voorwaarden aan verbonden. De ondersteuning moet onder meer vrij toegankelijk, tijdig, passend en van voldoende kwaliteit zijn.
De aanwezigheid van zo'n preventieve voorziening mag er bovendien niet toe leiden dat noodzakelijke individuele jeugdhulp wordt geweigerd. Per gezin moet worden bekeken welke ondersteuning passend is.
Samenwerking verder versterken
Volgens het college is de samenwerking rond jeugd en gezinnen al geborgd binnen Samen Redzaam en het beleidsplan Jong in Waalwijk. De gemeente werkt daarbij onder andere samen met Tavenu, ContourdeTwern en de GGD.
Het college herkent niet dat de samenwerking onvoldoende zou zijn, maar ziet wel mogelijkheden om deze verder te ontwikkelen. Bij de uitwerking van een nieuw uitvoeringsplan is ruimte om ouders, jongeren, onderwijs, jongerenwerk en jeugdhulpprofessionals te betrekken.
De aanpak kijkt daarbij steeds minder uitsluitend naar het individuele kind. Met het team Jeugd & Gezin en straks het Stevig Lokaal Team Jeugd staan ook de gezinssituatie en de omgeving van het kind centraal.
Raad drie keer per jaar bijgepraat
Tot slot is het college bereid om de gemeenteraad regelmatig bij te praten over ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Gevraagd was om ieder kwartaal een open of besloten bijpraatsessie te houden.
Het college kiest voor drie momenten per jaar, aansluitend op de gemeentelijke planning- en controlcyclus. Tijdens deze bijeenkomsten kan de raad worden geïnformeerd over actuele ontwikkelingen, knelpunten en beleidsvoornemens binnen het sociaal domein.