‘Ik ben blij dat dit jaar de ramadan zo vroeg in het jaar valt’, vertelt een vrouw me. Ik realiseer me dat de ramadan zelfs in onze kerkelijke vastentijd valt. Allebei afhankelijk van het maanjaar, schuift de ramadan elk jaar mee op met het kortere maanjaar, terwijl Pasen in steeds dezelfde maand van het maanjaar elk jaar opschuift in maart en april. Dit jaar vallen ze grotendeels samen. Dus geeft bijna de helft van de wereldbevolking op hetzelfde moment op een bepaalde manier vorm aan het vasten. Wat zou dat nu kunnen betekenen?

Vasten is voor mij allang niet meer dat je niet mag snoepen. Hoezeer dat ook je leven versobert, helpt het je niet om je ook echt ergens van te onthouden. En dat is voor iedereen toch ook persoonlijk. Waar besteed je teveel aandacht aan, of zoveel aandacht dat je belangrijkere dingen vergeet?

Dan zou ik me misschien willen onthouden van het nieuws. Het is zoveel elke dag, dat je er nauwelijks nog over na kunt denken. De gebeurtenissen volgen elkaar zo snel op dat het niet bij te houden is. Steek ik dan mijn kop in het zand? Niet als ik me beperk, en alleen ’s ochtends en ’s avonds bijvoorbeeld het nieuws kijk of de nieuwssites of krant lees. Dat geeft me dan tenminste de kans om eens na te denken over wat ik er eigenlijk zelf allemaal van vind.

Ik zou me kunnen onthouden van kleding kopen. Ja, dat is uit luxe, ongetwijfeld, en ik ben niet zo kleding-shopper, maar toch. Ik zou me kunnen beperken, en eerst eens zoeken naar waar kleding vandaan komt, hoe en door wie het gemaakt wordt. En mezelf eens afvragen als ik in de kast kijk: verslijt of verzamel ik? Wat nodig is, is nodig, maar is alles nodig?

Ik zou me kunnen onthouden van die Netflix-serie die ik in de lunchpauze of ’s avonds kijk. En iemand bellen, nee, niet appen wat ik tijdens het ‘bingen’ ook kan doen. Bellen, en luisteren: hoe gaat het met je?

Het grootste gif in de samenleving is, geloof ik, kwaadsprekerij. Zou ik daar wat alerter op kunnen zijn en mezelf daarvan kunnen onthouden? Nee, natuurlijk doe ik dat niet, maar is dat echt waar? Een roddel is zo verspreid. Een ‘frame’ over iemand of iemands gedrag zo gemaakt. Lief zijn voor elkaar is ook lief spreken over elkaar, ook achter iemands rug om.

Zou ik me kunnen onthouden van die zelfgerichtheid, waar onze cultuur me bijna toe dwingt. Gaat het om wat ik presteer, hoe ik mijzelf ontwikkel, hoe ik me voel, en of ik alles voor elkaar krijg? Of zou ik mezelf ook wat kunnen beperken en eens kijken wat ik voor een ander kan doen, zelfs een onbekende ander. Durf ik beschikbaar te zijn voor iets wat mij niets oplevert, maar die ander wel? En in hoeverre is het excuus terecht dat ik het druk heb?

En als ik het lastig vind om me te onthouden van lekkere dingen, zou ik die dan ook anderen kunnen gunnen, door bij mijn boodschappen ook wat voor de Voedselbank te kopen? Dan zie ik op hun lijstje meteen wat je echt nodig hebt en kan ik mezelf soms eens afvragen of wat ik koop en eet allemaal even nodig is? Het is bovendien ook niet allemaal goed voor mij.

Jezelf beperken kan helemaal niet verkeerd zijn. Het is niet hetzelfde als jezelf iets ontzeggen. Je onthoud je, pauzeert even, en kunt ervaren wat het gemis met je doet. En vind je dat eigenlijk oké dat je iets zo kunt missen? Dat betekent niet dat je in de vastentijd streng op jezelf moet zijn en jezelf moet veroordelen. Het kan je leven wel verdieping geven en misschien tot nieuwe keuzen aanzetten, die beter zijn voor jezelf, voor anderen, voor de wereld. Ik geloof dat we daarin recht doen aan het meest belangrijke: dat we alles uiteindelijk toch maar gekregen hebben.

Otto Grevink is dominee in De Langstraat en verbonden aan Pioniersplek Zin op School. Reacties zijn welkom op ottogrevink@gmail.com.