Als zestienjarig meisje opgroeien in een kansarm gezin, onder het gewicht van maatschappelijke druk, verwachtingen en tegenslagen: wat doet dat met het brein van een puber? Radicalisering is een geleidelijk proces en kent vele gezichten. Het gewaagde toneelstuk ‘Age of Rage’ van Wenstheater laat dit op indringende wijze zien aan het publiek in jongerencentrum De Tavenu in Waalwijk.

Door Marjolijn van Spaandonk

Een puber vol tegenstrijdigheden

Ze vindt zichzelf mooi en slim, heeft zelfvertrouwen, een eigen mening en komt voor zichzelf op. Tegelijkertijd vindt ze dat ze geen geduld of humor heeft, eigenlijk niet zo aardig is, arm is en vooral heel boos. Zo introduceert het, dan nog, vijftienjarige meisje zich. Al snel volgt een ‘fast forward’: de puber zit in de gevangenis, precies op haar zestiende verjaardag, zo blijkt later.

De weg naar radicalisering

Het publiek zit, anders dan bij eerdere opvoeringen in jongerencentrum De Tavenu, op een kleine verhoogde tribune. Het toneelstuk speelt zich afwisselend af in de gevangenis, bij het meisje thuis en op school. Door de open toneelinrichting, met aan weerszijden schoolbanken, een gevangenisbed met tralies ervoor en in het midden een zitbank, verlopen de overgangen tussen de locaties in het heden en verleden soepel.

Het publiek is getuige van de weg naar gevangenschap: de weg naar radicalisering van een dwarse puber. “Vroeger was alles beter en smaakte geluk naar cola, chips en smarties”, mijmert ze, om zich vervolgens openlijk af te zetten. Tegen haar ouders, school, de maatschappij, de politiek, buitenlanders en eigenlijk tegen de hele wereld. Want er wordt van alles van je verwacht, maar jouw mening doet er niet toe als je anders denkt dan ‘de rest’. En of je gelukkig bent, doet er al helemaal niet toe.

Escalatie en woede

Thuis groeit ze op met ouders die teleurgesteld zijn in wat het leven hen heeft gebracht. Schulden, een vader met een versleten rug door zijn werk in een uitkeringssituatie, een broertje in het criminele circuit en een moeder die haar carrière moest opgeven voor het moederschap en nu bij de Aldi werkt. Bovendien zijn haar ouders gescheiden en kan haar vader geen woonruimte krijgen, ‘maar al die asielzoekers krijgen alles’. Hun puberdochter neemt de teleurstelling, het gevoel van onrecht en het gedachtengoed over.

Ze wordt boos, heel boos, en geeft iedereen de schuld, vooral buitenlanders en de politiek. Haar klasgenoten op het gymnasium lachen haar uit, wat haar woede alleen maar vergroot. Haar leraar en de schoolpsycholoog proberen haar te helpen, maar tevergeefs. Het escaleert en leidt tot schorsing.

Op haar zestiende verjaardag vertelt haar moeder dat zij ontslagen is, terwijl alle hoop gevestigd is op haar slimme dochter. Het nieuws van de schorsing slaat in als een bom. Opnieuw escaleert de situatie. En laat er nu net een politicus, tegen wie zij zich zo fel heeft afgezet, in de straat staan. Uit pure woede en frustratie gooit ze haar verjaardagstaart in zijn gezicht. Een aanslag. Een daad van terrorisme, aldus de politicus die haar aanklaagt.

Monologen

Op sublieme wijze vertolken alle spelers een monoloog waarin zij vanuit hun rol kijken naar de situatie, naar haar. Staand, recht voor het publiek in een spotlight, spreken ze over het meisje dat, op het toneel, achter de tralies zit. Zoals de docent: “Ze was heel slim en had humor. Maar ineens werd ze boos. We hebben alles geprobeerd, niets hielp. Ze heeft besloten om naar de verdommenis te gaan.” Door de korte stappen terug in de tijd en de krachtige monologen krijgt de situatie steeds meer lading. De verschillende invalshoeken schetsen een schrijnend beeld van een kansarme puber.

Om het begrip radicalisering kracht bij te zetten, worden beelden getoond uit de geschiedenis en het heden. Het toneelstuk kent geen goed einde, maar dat is ook precies wat radicalisering doet.

Diep geraakt

Burgemeester Sacha Ausems was zichtbaar geëmotioneerd na de voorstelling: “Dit raakt op heel veel manieren. Jullie geven een stem aan wat veel mensen voelen bij thema’s als racisme en onrust in de wereld. Het is een gewaagd stuk, maar het is broodnodig om hier open met elkaar over te durven spreken.” Ook regisseur Wendy Hulscher-de Kok geeft aan dat zij heeft geworsteld met de teksten van het originele stuk van Jibbe Willems: “Het staat zo lijnrecht tegenover onze principes en idealen, maar het is wel ontzettend actueel. Ik kreeg bijna een hekel aan de hoofdrolspeelster, wat eigenlijk een compliment is. Voor de spelers was dit ook een confronterend stuk dat stof gaf tot nadenken. Ik ben zo trots op hoe we dit samen hebben neergezet. Ik heb op de achtergrond zitten stralen.”

Indrukwekkende hoofdrol

De hoofdrol werd gespeeld door Meintje van Dijk (19) uit Waalwijk. “Het was heel heftig; het was erg veel tekst en ik was supernerveus of het wel goed zou gaan. Ik heb de rol met een dubbel gevoel gespeeld. Het was zwaar omdat het zo ver van mij afstaat, maar dat maakte het juist een uitdaging. Alles wat deze rol zegt is extreem en boos. Maar het was ook heerlijk om zo hard te mogen schreeuwen in die rol, dat voelde best lekker!”

Tijdens een staande ovatie geeft het Wenstheater de bezoekers nog een boodschap mee: 'Be kind whenever possible. It is always possible.' - Dalai Lama.

JW Creations maakte dit spetterende beeldverslag.