Eigenlijk is het lachwekkend hoe Trump nog voor zijn inauguratie aanstaande maandag van zich laat horen. Hij wil Groenland ‘overnemen’ van Denemarken, Canada moet deel uit gaat maken van de Verenigde Staten en de Golf van Mexico moet de golf van Amerika worden. Ik kan er echter niet om lachen. Met twee mafkezen aan het hoofd van de grootste wereldnaties voel ik weer diezelfde angst die ik in de jaren tachtig had toen de Koude Oorlog het nieuws van de dag was.

De jaren tachtig waren donker. Er was wereldwijd grote onrust doordat Rusland en Amerika over en weer dreigden met bommen. De term ‘neutronenbommen’ zorgde in Nederland voor oproer: mensen gingen massaal de straat op om te demonstreren tegen de vernietigende kernwapens. Ik kan me de beelden op TV nog herinneren van de enorme massa mensen die op de been was en hoewel ik nog erg jong was, voelde ik aan alles dat dit wel eens uit de hand zou kunnen lopen.

Ook dichterbij huis was de spanning tussen het westen en het oosten pijnlijk zichtbaar. Het IJzeren Gordijn en met name de Berlijnse muur zorgde voor een keiharde scheidslijn tussen West- en Oost-Europa. De verschillen aan weerskanten van de muur konden niet groter zijn. In de 28 jaar van het bestaan van de muur was het in Berlijn bijna dagelijks ‘hommeles’.

Angst

Boosheid, depressiviteit en angst: ook in de muziek van toen hoor je die donkere kant terug. Neem een nummer als ‘Two tribes’ van Frankie Goes to Hollywood. Pittig nummer met een prachtige videoclip waarin de staatshoofden van Amerika en Rusland, Ronald Reagan en Konstantin Tsjernenko elkaar te lijf gaan in een worstelwedstrijd. Ik snapte er toen, we hebben het over 1984, helemaal niets van; ik was er van overtuigd dat het echt Ronald Reagan was die daar met ontbloot bovenlijf stond te zwoegen nadat het luchtalarm klonk. De wedstrijd en daarmee de wereld eindigt in totale vernietiging; beangstigend…

'The air attack warning sounds like; this is the sound. When you hear the air attack warning you and your family must take cover. When two tribes go to war, a point is all that you can score (score no more, score no more). When two tribes go to war money's all that you can score (workin' for the black gas).' (Two Tribes - Frankie goes to Hollywood)

Nog zo’n voorbeeld van een donker nummer waarbij de videoclip boekdelen spreekt is ‘Land of confusion’ van Genesis. Echt een TOP2000 evergreen met, mijns inziens, Phil Collins op z’n best. Toegegeven: hij heeft een aantal mooie ballads gemaakt, maar ik hoor ‘dun devil’ het liefst als hij ‘kwaod’ is. En dat is hij zeker in dit nummer. De video met de poppen van Spitting Image is iconisch en staat in het geheugen gegrift van mij en al mijn generatiegenoten. Lachwekkend, maar toch met een grimmige ondertoon, zeker als president Reagan (daar is ie weer) na een nachtmerrie wakker wordt en op het knopje ‘Nuke’ drukt in plaats van ‘Nurse’. Weer die klotebommen.

'I must've dreamed a thousand dreams, been haunted by a million screams. But I can hear the marching feet, they're moving into the street. Now did you read the news today? They say the danger's gone away, but I can see the fire's still alight there burning into the night. There's too many men, too many people making too many problems and not much love to go round. Can't you see this is a land of confusion?' (Land of confusion - Genesis)

De Berlijnse Muur was het keiharde symbool van het IJzeren Gordijn, de scheidslijn tussen West- en Oost-Europa.

Hoop

Ach, er zijn voorbeelden te over van nummers die de soundtrack vormen bij de donkere jaren tachtig. Ook uit eigen land; denk aan ‘De bom’ van Doe Maar en natuurlijk ‘Over de muur’ van Klein Orkest. Het nummer waar ik echter de afgelopen periode vaak aan moet denken in het kader van de huidige onrust is ‘Wind of change’ van The Scorpions. Ook zo’n echte TOP2000 klassieker die je eigenlijk nooit op de radio hoort. Maar wat een dijk van een plaat. En vooral een plaat die nog wat hoop biedt.

Het nummer werd uitgebracht in 1991, net na de val van de Berlijnse Muur en symboliseerde daarmee het einde van de Koude Oorlog. Iedereen wist dat dit een keerpunt in de geschiedenis zou worden: een nieuw tijdperk waarin hoop eindelijk de boventoon zou voeren boven angst. Het is prachtig vormgegeven in dit muzikale tijdsmonument van de Duitse band, zowel tekstueel als muzikaal een meesterwerk.

'The world is closing in and did you ever think that we could be so close like brothers? The future's in the air, I can feel it everywhere, blowing with the wind of change. Take me to the magic of the moment on a glory night, where the children of tomorrow dream away in the wind of change. Walking down the street, distant memories are buried in the past forever. I follow the Moskva down to Gorky Park, listening to the wind of change.' (Wind of change - The Scorpions)

Met het geplande bezoek van Trump aan Poetin wordt mijn angst vooralsnog niet weggenomen. Natuurlijk komen die twee niet nader bij elkaar. Laten we vooral hopen dat het geen olie op het vuur zal worden. En waarom mij dit nou zo raakt? Ik hoorde mijn dochter onlangs zeggen dat ze niet langer bang is voor brand; haar doodsangst uit de jonge kinderjaren. Nee, ze is bang dat het oorlog gaat worden, aangewakkerd door de onfortuinlijke uitspraak die Rutte onlangs deed namens de VN. Mensen zijn weer bezig met het samenstellen van noodpakketten. Laten we hopen dat er binnenkort een nieuwe ‘Wind of change’ waait, één die er voor zorgt dat tieners niet langer bang hoeven te zijn voor oorlog; één die ervoor zorgt dat iedereen eindelijk eens inziet dat het eigenlijk een verrekt mooie wereld kan zijn waarin we leven, 'the freedom bell for peace of mind…'

Marcel Donks, muziekliefhebber uit Waspik