‘Een airco is niet duurzaam en verergert het probleem.’ Het zal best, maar de afgelopen week was ik er maar wat blij mee. Ik zou het iedereen gunnen. Maar tegelijkertijd snap ik ook dat het niet de enige oplossing is. Dat voelde ik zelf ook wel. Na een week airco ben je ook daarvan ‘gaar’. Er is niet één zaligmakende oplossing. En dus kom je niet verder met een voor of tegen. En is het een mooi voorbeeld van hoe je verder komt voorbij polarisatie.

Een tegenstelling is gauw gemaakt: je bent voor of tegen airco’s, duurzaamheid, klimaatmaatregelen enz. En zo gaat het maatschappelijk debat ook vaak. Toch las ik een genuanceerd artikel waarin airco’s weliswaar niet duurzaam worden genoemd, maar tegelijkertijd wel een deel blijken te kunnen zijn van de oplossing hoe we met de hitte om kunnen gaan.

Ik moet denken aan hoe mijn oma omging met energie. Ze sloot de gordijnen zo gauw het ging schemeren. Vanwege de kou die van de ramen kon komen. De lampen gingen zo laat mogelijk en zo weinig mogelijk aan; het was immers toch geen dag meer. En als je het koud had, trok je eerst een trui aan. Ergens vinden we dat soort dingen nog steeds logisch, al zijn we het verleerd door dubbel glas, (vroeger goedkoop) gas en ’s avonds doorwerken.

Of dat erg is weet ik niet, maar hetzelfde leren we weer opnieuw bij de warmte. Zonwering dicht (liefst aan de buitenkant), deuren en ramen dicht. En we leren hoe koel het is met bomen in de buurt. Hoe graag je ook de airco aandoet, je kunt ook niet zonder die andere oplossingen. Het is dus niet of of: Gewoon lekker de airco aanzetten, of alleen maar gaan voor bomen, isolatie, zonwering enz. Zoals je niet de koelkast openzet, omdat je weet dat via de achterkant de warmte dan naar je toekomt, zo ga je toch ook niet de airco gebruiken terwijl de zon vol binnenkomt? En zet je toch ook geen raampje open voor ‘frisse lucht’ (met 35 graden…)? Het zijn misschien allemaal ‘o ja’ momenten, maar daar moeten we elkaar niet op veroordelen. We mogen het elkaar weer leren.

Ik vond het zo’n mooi voorbeeld van hoe polarisatie kan werken, omdat je in het heetst van de strijd gauw je eigen waarheid tegenover die van een ander kan zetten. Terwijl waarheid veel vaker verschillende kanten heeft. Alle oplossingen tegen de warmte zijn waar. Of het nu korte of langere termijn oplossingen zijn; je kunt voor alles begrip opbrengen als je er wat langer over nadenkt. Dus moeten we samen aan die oplossingen werken. Ook als het gaat om de klimaat-armoede waar mensen in leven. Mensen die in huizen leven die te slecht geïsoleerd zijn voor de winter én de zomer. Die vaak leven in versteende wijken waar het sowieso al warmer is. Dat betekent niet dat je anderen hun bomen, airco’s of isolatie niet hoeft te gunnen, maar dat we er wel samen een punt van mogen maken dat er omstandigheden zijn waar we samen wat aan kunnen doen.

Zo denk ik ook dat rondom de stikstofproblemen we veel meer ieders kant van de zaak moeten zien. En dat als er iets moet gebeuren aan de landbouw en de veeteelt, dat dat niet het probleem van de boeren moet zijn, maar van ons allemaal, inclusief de grootindustriëlen die voeding, bestrijdingsmiddelen en dergelijke maken. En als je goed luistert hoor je dat boeren zelf een deel van de oplossing kunnen bieden! We maken te gauw van anderen de boeman. Dat is zeker in deze hitte niet goed. We kopen er niets voor als we tegenover elkaar staan.

Intussen staat het raam van mijn werkkamer lekker open. Het kan weer. ‘Echte’ lucht. Hoewel op dit soort dagen ook zwaar vervuild, hoor ik van mensen met luchtwegklachten. Ook dat is waar. We hebben wat te doen, met elkaar. Misschien niet meteen in deze warmte, maar we kunnen wel alvast naar elkaar luisteren.

Otto Grevink is dominee in De Langstraat en verbonden aan Pioniersplek Zin op School. Reacties zijn welkom op ottogrevink@gmail.com.