‘Oorlog begint met woorden, niet met bommen’ hoorde ik bij een dodenherdenking. Een oorlog begint niet pas wanneer er mensen gaan schieten, maar al veel eerder: als mensen slecht over elkaar spreken. Woorden doen ertoe. Maar in de discussie daarover gaat het vaak mis. ‘Ik mag alles zeggen’ hoor ik politici en columnisten om het hardst roepen. En ja, dat mag. Maar dien je daar de vrede mee? Misschien moeten we het omdraaien: ook vrede begint met woorden. Laten we daar eens aan beginnen.

‘Schelden doet geen pijn’ werd me altijd voorgehouden toen ik op de lagere school gepest werd. Ik kan je verzekeren: dat doet het wel. En niet omdat ik nu zo’n watje was, en zelfs als ik dat was: woorden doen wel degelijk iets. Woorden creëren. Woorden scheppen een werkelijkheid, waarin je gaat geloven. Als ik jou altijd een loser noem, dan gaat dan onder je huid zitten, of je nu wilt of niet.

Het mooie hiervan is dat als we het omgekeerde zouden doen, we ook een andere werkelijkheid kunnen scheppen: die van vrede. Als ik jou elke dag een compliment geef, dan voel je je veel prettiger dan dat ik je een loser noemt. Zelfs als het je ‘geen bal kan schelen’ wat ik van je vind. Toch doet het iets. In een klas heb ik wel eens meegemaakt hoe kinderen elkaar een compliment mochten geven. Je had die gezichtjes moeten zien als ze een compliment mochten ontvangen. Ook in teams met volwassenen werkt het zoveel prettiger als je weet dat je ook gewaardeerd wordt naast alle kritische vragen die je misschien ook krijgt.

Misschien begint het nog wel kleiner. Op de socials zie ik wel eens filmpjes voorbijkomen van een man die een wildvreemde vrouw een roos geeft met een briefje. Op dat briefje kan iets staan als: ‘Jouw glimlach maakt mijn dag goed’, ‘Jij bent de mooiste vrouw die ik vandaag ben tegengekomen’. Maar ook een heel gevoelige: ‘Ik hoop dat je heelt van de gedachten die je zo bezighouden.’

Wauw! Wat als we daar eens meer werk van zouden maken: ‘Je bent een prachtig mens.’ ‘Je hebt een mooie glimlach.’ Daar ga je toch spontaan van glimlachen? Het kan ook zo welkom zijn als iemand gewoon zegt: ‘Je bent niet alleen’ of ‘Je bent geliefd’. Het zal allemaal heel mierzoet klinken, maar het verwondert me elke keer weer hoe mensen in tranen kunnen zijn als ze dit horen. Mensen waarvan ik dat niet had verwacht.

Op een video zag ik een jonge vrouw in diepe gedachten verzonken. Haar hoofd leunend op haar hand. Ze verborg zich daarmee een beetje. Zij kreeg die roos met het briefje: ‘Ik hoop dat je heelt van de gedachten die je zo bezighouden.’ Ik dacht: dit is een zegen. Zegenen betekent letterlijk iets goeds zeggen, het goede wensen. Iets goeds zeggen tegen een ander of over een ander verandert voor haar of hem de wereld waarin zij of hij leeft. Gewoon omdat je iets goeds zegt. Dat klinkt zo anders dan alle andere woorden die we de hele dag horen over strijd en oorlog en competitie en de hoge lat waar we (van onszelf) aan moeten voldoen.

Iets goeds zeggen over een ander doet zelfs iets met onszelf. Juist bij diegene waar je een hekel aan hebt gekregen, en waar je álle reden voor hebt, is het voor jezelf ook goed om die ander, al is het maar stil in jezelf, het goede te wensen. Je wilt hem toch niet dood hebben? Nou dan. Natuurlijk wil je dat hij of zij inziet dat jij gelijk hebt, maar gelijk hebben en gelijk krijgen zijn twee dingen. Jouw wereld wordt mooier als je de ander het goede toewenst.

Ook vrede begint met woorden. En net zoals het even duurt voor het oorlog is, zo is dat met vrede ook. Hou vol. Dwars door andere woorden die het tegendeel willen uitschreeuwen. Hou vol. Houd moed, heb lief. En spreek goede woorden. Voor je het weet is het vrede.

Otto Grevink is dominee in De Langstraat en verbonden aan Pioniersplek Zin op School. Reacties zijn welkom op ottogrevink@gmail.com.