Zoow rond ’t midde van de vurrige eêuw han de Loônse boere nog mer wèènig mùlkkoei. Es ze’r tíén han, dan waare ze al groôte boere. D’r wier roôibont veej gehaauwe en dè ha zoow z’n vur- en nòdeêle: ze gaave gemiddeld wè minder roôme es de zwartbonte, mer ze waare in ’t algemeên wè zwòrder, en es ze weg moese vur de slaacht, dan bròchte ze meêr op. Mer ze han veul meêr moeite meej kalve.

Bekaant alle Loônse boere waare òngesloote bij de Controolevereêniging om de producsie per koei te riggistreere. Iedere mònd kwaam ’r iemand tweej keêre per dag om ’n monster te neeme en ’t aontal liters te meete. ’t Monster wier onderzòcht op ’t vetgehalte, want ’t mùlkfebriek betòlde èùt per percent vet. Dieje monsterneemer hiette de ‘schepper’.

Groôtere boere han gèère stamboekkoei: dè gaaf prestíézje. Wij han ’r op d’n duur enkele: de eêrste was de Emma, die m’n vaoder kòcht bij z’n jongste bruur, oôme Jan. Alle afstammelinge kreege dezelfde naom meej ’n vòlgnummer, en ik heb Emma 23 nog meej t’r wèèreld geholpe.

De beste roôibonte kwaame ùt ’t Laand van Kèùk, mer die fòkkers daor verkòchte d’r tòpkwallitèèt-beêste nie bèùte de streek, om nie beconkereerd te wòrre meej d’r èège fòkmatteriaol bij kampioenschappe. Nou was ’r òk ’nen omweg om indirect in ’t stamboek te koome: es ge ’n heêl goei koei hat zonder pepiere, ’n ‘wilde’ koei, dan konde die laote keure en dan kon ze nò goedkeuring opgenoome worre in ’n vurloôpig stamboek, ’t Register. De afstammelinge daorvan konne dan nò keuring in ’t echte stamboek belaande.

Nou han wij ’n bezonder goei beêst, d’n ‘Òssekòp’: vrijwel himmaol eegaol roôd, meej ’ne groôte kòp waorop tweej kaarsrèèchte hoores rèècht nòr vurre staake. Die wier goedgekeurd en moes toen meej ’nen echte naom ingeschreeve worre. ’t Wier fantezieloôs Truus 1. Ik heb heêl wè ginneraosies Truuse gekend.

De stammóéder waar ’n braaf, intelligent beêst. Dè bleek nog ’t meêste bij ’t verschaore van d’eên waai nòr d’aander. Dè waar nogal ’n avventuur: dikkels oover flinke afstaande via kaoi karrespoore. Bij oons naam ’t manvolk mistal drie koei meej òn ’n touw dè rond de hoores wier gekneûpt, ’t vrouwvolk tweej. Ik naam ’r d’n Òssekòp ’t liefste bij, want die waar honderd percent betrouwbaor. Ondanks z’n vervaorlijke hoores konde’m grust in ’t midde aachter oe laote loôpe, want hij was zoow vurzichtig dè-tie noôt op oew hakke zu trappe of in oewe rug zu stoôte, en hij hoefde ok noôt òngestaauwd te wòrre omdè-tie aachterbleef. Sjonge, wè kon dè beêst gaon – ’n pèèrd was ’r niks bij.

Laoter líét ik ’m òn de rèèchterkaant loôpe en dan kwaam-ie nòr vurre, pal nòst men. Hij líép zelfs meej men in de maot. Ge hoefde nie te bange dè-tie z’ne kop opzij zu goôie om de vlíége weg te jaoge en dan oew bòrstkaast zu durboore: dè deej-tie alleên nòr d’n bèùtekaant. D’n Òssekòp waar zoow wijs es ’ne meens.

Anton van der Lee (Loons)